“PANDORA’nın kutusu” efsanesini duymayan var mı?
Yunan mitolojisinde çokça bilinen efsanelerinden biri.
Zeus’un nefret ettiği insanları cezalandırmak için kullandığı “Pandora” adlı
güzel kadının, “mutluluk kabı” adını verdikleri gösterişli kutuyu merakından
açmasıyla birlikte dünyaya kötülüklerin yayılmasını konu alan efsane…
Biraz detaya inelim…
Zeus, hatırı sayılır güzellikteki Pandora’yı, Prometheus’un ikizi olan Epimetheus’a bir kutuyla birlikte gönderir. Pandora’yı görüp güzelliğinden büyülenen Epimetheus, ertesi gün onunla evlenir. Anlatılanlara göre Pandora’dan söz konusu kutuyu açmaması (bazı kaynaklarda durum tam tersi) istenmiştir. Fakat Epimetheus’un dolaşmaya çıktığı bir zamanda Pandora, kutunun önüne diz çöker ve merakla incelemeye başlar. Bu sırada kutunun kilitli olmadığını anlar fakat yine de “Açsam mı, açmasam mı?” tereddüdü içerisindedir. En sonunda Pandora, merakına yenik düşer ve elindeki gizemli kutuyu açar.
Efsaneye göre kutu oldukça baştan çıkarıcıdır. Tıpkı
lüks hayatlar, maddî zenginlik, mevki, mâkâm, fizikî güzellik gibi… Her ne
kadar adına “mutluluk kabı” deseler de aslında “Dışı seni, içi beni yakar”
misâlindeki gibidir.
Pandora, kutuyu açmakla hata ettiğinin farkına varmış
ve hemen kapağını kapatmaya çalışmıştır. Fakat artık olan olmuştur.
“İçinde hiç mi iyilik yoktu?” derseniz… Kötülüklere
karşı konulmuş olarak insanların mutluluk sebeplerinden tek şey kalmış kutuda:
Umut…
Bu bir efsane. Peki, “Pandora Belgeleri” de mi efsane?
Ya da son beş yıl içinde ortaya atılan Panama, Paradise veya FinCen belgeleri
gibi bir grup belgeden mi oluşuyor?
Shiel’e göre, vergi kaçırmak ve off-shore hesapları
ile ilgili şu âna kadar ki en büyük belge sızıntısı Pandora Belgeleri.
Pandora Belgeleri 6,4 milyon doküman, 3 milyona yakın
görsel, 1 milyondan fazla e-posta ve beş yüz bine yakın Excel tablosundan
oluşuyor.
Pandora Belgeleri de diğer belgeler gibi, içeriği,
ismi açıklanmayan hesap sahiplerinin vergi cennetlerinde bulunan gizli banka
hesapları, özel jetleri, yatları, malikâneleri ve ustaların sanat eserlerini
açığa çıkarıyor. Zengin el(it)lerin deniz aşırı sırlarının sızdırıldığı belgelerde
bu kişilerin vergi cennetlerinden ne şekilde fayda sağladıkları yer alıyor.
Şirket kurmanın kolay olduğu, sahiplerinin gizli
kalabildiği ve kurumlar vergisinin bulunmadığı yerlerin adı “off-shore” (deniz
aşırı, kıyı) ülkeler ya da vergi cennetiymiş.
Bir bakıma dünyada canınız nerede isterse orada hesap
açma işi gibi gelebilir, fakat belli bir limitin altında hesap açmanız söz
konusu değil. Örneğin rakam bin veya iki bin, hattâ on bin falan ise, vergi
cennetlerinin birinde hesap açma düşüncesine bile gerek yok. Demem o ki,
cüzdanınızın bir hayli kabarık olması gerekiyor.
Off-shore hesabın açılmasındaki en büyük etken,
hesabın açıldığı ülkede geçerli olan vergi kanunları. Bu sayede kendi ülkenizde
vergi mükellefi iken başka bir ülkede ya vergiden muaf ya da çok cüzi rakamlar
ödeniyor. Bu mânâda şahısların sorumluluğu son derece sınırlı. Yine kişi ve
kurumların varlıklarının karşı karşıya olduğu siyasal riskin derecesini
düşürmek, kişi ve kurumların kazanç veya servetlerinde gizlilik sağlamak
(devletten saklanması, aileden veya akrabalardan saklanması), dâvâlara karşı
kazanç ve serveti koruma arzusunu off-shore tercih nedenleri arasında sıralamak
mümkün.
Ya da bir kişi başka bir ülkede ev alırken, bu
alışverişi bir diğer farklı ülkede kurulan şirket üzerinden yapabiliyor. Bu
ülkelere “off-shore” denilmektedir.
Bu ülkeler, genellikle şirket kurmanın kolay olduğu,
şirket sahiplerinin kimliğini ortaya çıkarmanın güç olduğu, kurumlar vergisinin
düşük veya hiç olmadığı ülkeler. Bu ülkelere “vergi cenneti” de deniliyor. En
bilinenleri ise Cayman Adaları ve Britanya Virjin Adaları ile İsviçre ve
Singapur.
Bugün için Pandora’nın kutusundan 12 milyon belge
saçılmış olabilir. Pandora Belgeleri ilk olmadığı gibi son da olmayabilir.
Belgede geçen isimlerin kim ya da kimler olduğundan daha da önemli mesele, bu
ve bundan önceki benzer belgelerin toplumlarda gerekli karşılığı bulmadığı ve
herhangi bir etki göstermediğidir. Görünen o ki, belgeleri sızdıranlar
görevlerini yapmışlar!
O vakit bize de her daim olduğu gibi adaleti ve
şeffaflığı “umut” etmekten öte yol yok gibi.
Sağlıkla kalın…
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder